Bây giờ nếu anh em xài Netflix hoặc YouTube, thuật toán của những dịch vụ như vậy sẽ biết sở thích xem clip và phim ảnh hàng ngày của anh em, từ đó đưa ra những clip và phim khác có tương tự anh em có thể sẽ muốn xem tiếp. Đó là hiện tại, còn trong tương lai, sức mạnh của thậm chí có thể cá nhân hóa những trải nghiệm đó để mỗi người có thể đọc hoặc theo cách riêng, không giống ai cả.

Lấy ví dụ, cùng một mẩu tin tức, nhưng với AI, nó sẽ hiển thị dòng title chính khác nhau với mỗi người, khiến cảm nhận ban đầu của người đọc trở nên khác biệt. Tương tự như vậy với phim ảnh hay âm nhạc. AI sẽ có thể làm được điều này nhờ vào việc quét lịch sử tìm kiếm cũng như sở thích cá nhân của từng người. Trước đây khi series phim hoạt hình ngắn có tên Love, Death & Robots được trình chiếu trên Netflix, nhiều người đã bất ngờ nhận ra rằng, những tập phim mà họ xem có thứ tự khác với nhiều người khác. Đến giờ vẫn chưa có bất kỳ nghiên cứu khoa học nghiêm túc nào liên quan đến series này, về việc thứ tự những tập phim đó phụ thuộc ra sao tới sở thích phim ảnh của mỗi tài khoản. Nhưng vốn là một tập đoàn rất thích nghiên cứu big data, có thể khẳng định thứ tự mỗi tập phim của Love, Death & Robots bị xáo trộn hoàn toàn không phải để cho vui.

Từ việc giới thiệu thông minh, đến nội dung thông minh hơn

Như đã nói, khi dùng YouTube, Facebook, Google, Amazon, Twitter, Netflix hay Spotify, thuật toán của từng dịch vụ sẽ lựa chọn những nội dung nó nghĩ là phù hợp để hiển thị cho anh em xem. Những dịch vụ hiện tại sở hữu bộ engine và giao diện được tối ưu nhất để hiển thị những nội dung như thế. Dữ liệu sử dụng của anh em, cùng dữ liệu của những người khác được hệ thống machine learning dùng để trao đổi chéo, từ đó giúp hiển thị những content hiệu quả hơn, khiến anh em bỏ nhiều thời gian hơn trên mỗi website hay ứng dụng.

Tuy nhiên tính đến thời điểm bây giờ, việc giới thiệu nội dung liên quan thường giống hệt nhau, dẫn đến việc nhiều người có chung sở thích đều đã xem những đoạn clip giống nhau, những mẩu tin tức y hệt, hay theo dõi những TV series cùng lúc. Nhưng điều đó có thể thay đổi trong tương lai gần khi nội dung thông minh lên ngôi. Khi ấy, giao diện dịch vụ, công nghệ machine learning tối tân và chính bản thân content sẽ được kết hợp nhuần nhuyễn với nhau để tạo ra trải nghiệm cá nhân hóa nhất có thể.

Thế rốt cuộc, nội dung thông minh nó như thế nào?

Những nội dung được coi là thông minh khi nó có thể tự thay đổi theo nhu cầu và sở thích của người dùng. Lấy ví dụ TikTok, ứng dụng chia sẻ những clip ngắn. Dựa vào lịch sử xem clip, mỗi người dùng sẽ khác biệt hoàn toàn. Trong khi đó với Netflix, họ đang tạo ra những content mới cho phép người “xem” tương tác với chính bộ phim mà họ phát hành, bắt đầu với tập phim Bandersnatch của Black Mirror, nơi anh em có thể chọn lựa từng hành động của nhân vật chính để thay đổi kết thúc phim. Sắp tới còn có một phim nữa, anh em có thể “điều khiển” nhà thám hiểm Bear Grylls và đưa ra những lựa chọn khám phá thế giới thiên nhiên theo ý muốn.

Bây giờ hãy thử tưởng tượng rằng, một bộ phim được tạo ra bằng sức mạnh của AI, công cụ có thể thay đổi gần như mọi thứ, phong cách, cảnh vật, ánh sáng và thậm chí cả nhân vật chính hay nhạc nền theo cảm xúc và sở thích của người xem. Nghe có vẻ hơi viễn tưởng đúng không? Kỳ thực AI đã biết làm những việc đó rồi. AI có thể “chế” ra những khuôn mặt người trông rất giống thật từ thư viện hình ảnh lấy trên mạng internet (This Person Does Not Exist của các kỹ sư Nvidia), thay đổi hoặc chế cháo cả một đoạn clip, đổi khuôn mặt từ người này sang người khác (Deep Fake). Vậy thì tạo ra cả một bộ phim bằng sức mạnh của AI có gì khó? Tương lai ấy kỳ thực gần với chúng ta hơn anh em nghĩ rất nhiều rồi.

Tin tức cũng không ngoại lệ. Hiện giờ có một công nghệ ngôn ngữ tự nhiên (NLP) tên là GPT-2 của OpenAI cho phép AI viết ra những đoạn văn tin tức dài, dễ hiểu và thậm chí là tương đối sáng tạo nữa. Các tập đoàn media lớn thì sử dụng hệ thống tạo content tự động để làm ra những bài viết hay clip theo dạng Mutex hay hình ảnh trong infographic. Chỉ cần bẻ vụn những mẩu thông tin đó ra làm nhiều mảnh để machine learning phân tích và học hỏi, thì trong tương lai, cùng là một bài viết, nhưng dòng title và nội dung mỗi bài báo sẽ khác biệt hoàn toàn trên màn hình của mỗi người.

Lại lấy ví dụ nữa. Cùng một chủ đề, nhưng nếu AI cho rằng kiến thức của anh em trong mảng này chưa đủ sâu, bài viết mà nó tạo ra sẽ sử dụng ít từ chuyên ngành, và giải thích cặn kẽ hơn mỗi khái niệm để anh em hiểu sâu hơn, so với bài viết mà những người am hiểu hơn đọc được. Nhờ đó ai cũng có thể bàn luận về những bài viết đó dễ dàng hơn.

Quản lý sao cho hiệu quả?

Mình có thể lấy ví dụ những đoạn clip với góc nhìn 360 độ trên YouTube làm những ví dụ tiêu biểu nhất của ở thời điểm hiện tại, khi anh em có thể chọn góc nhìn tự do theo sở thích của bản thân thay vì bị khóa chặt ở góc nhìn camera như thông thường: Chính vì sự cá nhân hóa rất đa dạng của ý tưởng nội dung thông minh như thế này, mỗi người sẽ nhìn nhận vấn đề hay thưởng thức một tác phẩm theo cách rất riêng. Chính vì thế câu hỏi đặt ra là, làm thế nào để quản lý những nội dung như thế này? Với sức mạnh của AI và tư duy của người làm truyền thông, nó có thể trở thành thứ rất tuyệt vời, giải trí tốt, mang tính giáo dục cao. Nhưng cũng có thể, nó sẽ trở thành thứ đánh lừa và làm lạc hướng người xem. Hồi Photoshop ra đời và những bức hình chế giả mạo xuất hiện tràn lan trên mạng internet, tác động tiêu cực của nó là không cần phải bàn cãi. Đầu tiên, smart content phải đặt người xem làm trọng. Việc cá nhân hóa những nội dung nhờ AI phải được diễn ra theo cách rõ ràng và minh bạch, và người dùng sẽ được quyền chọn lựa liệu họ có muốn những nội dung đó bị xáo trộn và thay đổi hay không. Nếu được sử dụng vào mục đích tích cực, smart content sẽ có khả năng đem những thông tin nóng đến với rất nhiều người cùng một lúc, đa dạng hóa lượng độc giả ở nhiều tầng lớp và trình độ khác nhau. Có thể chắc chắn rằng, những tập đoàn biết cách khai thác tốt những nội dung thông minh như thế này sẽ trở thành những gã khổng lồ trong ngành media tương lai gần. Đó cũng chính là lý do, Netflix, hay những tập đoàn khác đã và đang bắt đầu nghiên cứu nó.